.... Wałbrzych, ... fot. Jacek Zych / Dziennik Wałbrzych

Pani Mecenas, w jaki sposób ustala się alimenty dla dzieci?

Mecenas Katarzyna Buratowska: Zagadnienia dotyczące alimentów są jednym z najczęściej poruszanych tematów w sprawach rodzinnych. Dzieje się tak, ponieważ: po pierwsze, tematyka ta dotyczy małoletnich, którzy nie są w stanie działać w sądzie samodzielnie, po drugie, rodzic zobowiązany do zapłaty alimentów często kwestionuje ich wysokość bądź nie reguluje ich wcale. Odpowiadając na pani pytanie, alimenty mogą zostać ustalone w umowie, w wyroku sądu lub na skutek ugody zawartej pomiędzy rodzicem zobowiązanym do zapłaty alimentów i dzieckiem reprezentowanym przez drugiego rodzica. Wyrok wydawany jest przez sąd rodzinny po rozpoznaniu sprawy, w ramach której uprawniony do alimentów szczegółowo wykazuje koszty utrzymania małoletniego, a obowiązany do alimentów przedstawia swoją sytuację majątkową i życiową. Ugoda z kolei może zostać zawarta przez strony zarówno w toku postępowania z wniosku o zawezwanie do próby ugodowej jak i w toku procesu. Sąd powinien sprawdzić czy ustalone warunki ugodowe są zgodne z prawem i nie stanowią obejścia prawa. Należy pamiętać, że powodem w sprawie o zapłatę alimentów jest małoletnie dziecko, reprezentowane przez rodzica, pozwanym zaś jest rodzic zobowiązany do alimentacji.

Co wlicza się w koszty utrzymania dziecka?
Ustalenie kosztów utrzymania dziecka niejednokrotnie jest dla reprezentującego je rodzica trudnym zadaniem. Do kosztów utrzymania dziecka, które winno się wykazać w sprawie o zapłatę alimentów, należą wszelkie wydatki ponoszone na dziecko w celu zapewnienia mu należytych warunków bytowych, warunków rozwoju psychicznego i fizycznego, w szczególności: koszty związane z zaspokojeniem podstawowych potrzeb bytowych (w tym: wyżywienie, środki czystości, ale również usługi związane z estetyką i higieną, jak np. usługi fryzjerskie), koszty związane z edukacją (w tym zakup przyborów szkolnych i materiałów naukowych, a także koszty zajęć dodatkowych), koszty zakupu odzieży i butów, koszty związane z kulturą i rozrywką oraz wypoczynkiem (w tym koszty wyjazdów wakacyjnych czy weekendowych), koszty dojazdów, opłaty mieszkaniowe w części przypadającej na dziecko, koszty leczenia, inne większe, jednorazowe wydatki związane z potrzebami dziecka (np. sprzęt sportowy, wydatki zdrowotne – jak aparat ortodontyczny, meble do pokoju dziecka czy elektronika). Nie ma pełnego, zamkniętego katalogu kosztów utrzymania dziecka – wszelkie uzasadnione wydatki, które mogą zostać udowodnione, można w te koszty wliczyć, domagając się uwzględnienia ich przy ustalaniu wysokości alimentów należnych od drugiego rodzica.

W jaki sposób należy udokumentować koszty utrzymania dziecka przed sądem?
Zanim przejdzie się do zbierania dokumentów, potwierdzających koszty utrzymania dziecka, najpierw należy dokonać dokładnego wyliczenia wszystkich tych kosztów, według zasad, o których wspomniałam wcześniej. Udokumentować należy przede wszystkim wydatki związane z wyżywieniem, edukacją, zakupem odzieży, środków higienicznych i kosmetycznych, opłatami mieszkaniowymi czy kosztami dojazdów. Ponoszenie wydatków wykazuje na podstawie faktur VAT poświadczających dokonanie zakupów towarów i usług i/lub potwierdzeń przelewów z rachunku bankowego. Trzeba pamiętać, że paragony nie są przez sąd traktowane jako dowód poniesienia wydatków. Jeśli ktoś zastanawia się czy przedłożyć posiadany rachunek lub fakturę, warto to zrobić – zawsze lepiej złożyć za dużo dowodów niż za mało. Należy pamiętać również, by przy szacowaniu wysokości miesięcznych uwzględnić w nich koszty długookresowe (koszty wyprawki szkolnej, wyjazdu wakacyjnego). Koszty takie dzieli się na liczbę miesięcy, w których są ponoszone i uzyskany wynik dodaje się do wydatków ponoszonych w każdym miesiącu.

Czy sąd może ustalić alimenty przed zakończeniem sprawy rozwodowej? Jeżeli tak, to w jakich sytuacjach?
W przypadku gdy jeden z małżonków nie przyczyniał się do zaspokajania potrzeb rodziny, drugi małżonek może wystąpić o orzeczenie przez sąd obowiązku zapłaty przez drugiego małżonka kwoty z przeznaczeniem na zaspokojenie potrzeb rodzinnych. Nie są to alimenty w potocznym tego słowa rozumieniu, jednakże takie świadczenie spełnia właśnie funkcję alimentów. W przypadku alimentów w klasycznym rozumieniu, przed wniesieniem pozwu rozwodowego lub razem z pozwem rozwodowym można złożyć wniosek o zabezpieczenie roszczenia o zapłatę alimentów. Dla skuteczności takiego wniosku konieczne jest uprawdopodobnienie istnienia roszczenia o zapłatę alimentów oraz uprawdopodobnienie wysokości żądanych alimentów. Zabezpieczenie polega na nałożeniu na osobę zobowiązaną do zapłaty alimentów obowiązku ich regulowania w okresie do prawomocnego zakończenia postępowania o rozwód. Rozwiązanie takie zapobiega powstawaniu zaległości alimentacyjnych i zapewnia uprawnionemu środki na ponoszenie bieżących kosztów utrzymania.